KREATYWNI
   

Asertywnść w życiu człowieka

Offline Iwona

  • *****
  • 155
  • +24/-1
Asertywnść w życiu człowieka
« dnia: Wrzesień 18, 2014, 22:20:37 »
CO TO JEST ASERTYWNOŚĆ?

Słowo asertywność pochodzi od angielskiego czasownika - assert - co oznacza stwierdzić pozytywnie, potwierdzić pewnie, jasno, stanowczo.

Według Słownika Encyklopedycznego Edukacja Obywatelska (R. Smolski, M. Smolski, E.H. Stadtmuller 1999) - asertywność to "umiejętność otwartego i bezpośredniego wyrażania swoich myśli, uczuć, przekonań lub pragnień, ale w sposób respektujący uczucia, poglądy i opinie drugiego człowieka (rozmówcy)". Asertywność jest ważna w sytuacjach konfliktowych, pozwala osiągnąć kompromis, bez rezygnacji z uznawanych wartości. Przydatna szczególnie w sytuacjach, gdy trzeba komuś odmówić. Odmowa staje się wtedy zwięzłym i stanowczym komunikatem, zawierającym słowo "nie" i krótkie wyjaśnienie przyczyn odmowy, ale bez agresji, złości czy usprawiedliwień. Asertywność pomaga oprzeć się naciskom np. w sprawie narkotyków, papierosów, alkoholu.

Według R. Sharpe (1996) "asertywność oznacza szacunek dla siebie i innych. Należy rozumieć ją jako przeświadczenie jednostki, że jej opinie, przekonania, myśli i uczucia są równie ważne jak opinie, przekonania, myśli i uczucia innych. Oraz, że inni ludzie mają również prawo żywić takie przeświadczenie".

Asertywność to:
- umiejętność wyrażania siebie (jasno, bezpośrednio)
- szacunek dla siebie (liczenie się z tym, co się czuje i myśli)
- świadomość własnych możliwości i ograniczeń

Zachowanie asertywne nie jest w istocie niczym trudnym. Jest to nasz naturalny sposób bycia, który być może utraciliśmy z biegiem lat.

Warunkami asertywności są:
- szczerość (otwartość, prawda)
- akceptacja siebie (przyznawanie się do tego co się czuje i myśli)
- odpowiedzialność za życie i wybory
- nie obwinianie innych ludzi czy "okoliczności"
- zaufanie do siebie i do świata.

Z asertywnością spotykamy się często, nawet o tym nie wiedząc. To styl zachowania dzięki któremu jesteśmy fair wobec siebie i innych. Dlatego powinno to być zachowanie celowe. Dzięki niemu możemy uniknąć wielu sytuacji, niekorzystnych lub nieprzyjemnych dla nas, jak np. krytyka.

Asertywność to pewne specyficzne umiejętności zachowania się w określonych sytuacjach. Zachowania asertywne to bezpośrednie, uczciwe i stanowcze wyrażanie wobec drugiej osoby swoich uczuć, opinii i postaw, przy jednoczesnym respektowaniu jej praw. Opiera się na założeniu, że każdy człowiek ma swoje prawa i trzeba je szanować. Każdy z nas jest inny i nie wolno zmuszać partnera do zmiany poglądów czy celów tylko dlatego, że nam się one nie podobają lub kolidują z naszymi. Zachowania asertywne pokazują naszą odrębność, ale nie atakują, nie obrażają drugiej osoby. Mogą zostać podsumowane następującym sformułowaniem: Ja jestem w porządku i mam prawo być sobą. Ty jesteś w porządku i masz prawo być sobą.

Słysząc stwierdzenia wysyłane pod naszym adresem typu: "Jesteś...", "Ty nigdy...", "Ty zawsze...", "Byłeś, jesteś i pozostaniesz...". Ich zakończenia mogą być różne - jesteś: leniwy, bałaganiarzem, egoistą, głupi, skąpy, fałszywy; - ty nigdy: nie kończysz tego, co zacząłeś; nie zrobiłeś nic tak, jak trzeba; nic nie osiągniesz; lub taki (straszliwy) werdykt: "Byłeś, jesteś i pozostaniesz życiowym nieudacznikiem". Są to oceny. Gdy jesteśmy w ten sposób oceniani często czujemy się fatalnie, reagujemy ulegle, często agresywnie, zamykamy się w sobie, przeczymy faktom, zaczynamy się usprawiedliwiać, uciekamy.

Krytyka zawarta w tych ocenach najczęściej dotyka nas i rani, bywa też jednak, że krytyczne uwagi niosą cenne informacje. Odcinając się od krytyki i ocen odcinamy się od możliwości dowiedzenia się, co przeszkadza innym w naszym zachowaniu.

Oceny bywają najczęściej krytyczne, ale są też oczywiście oceny o charakterze komplementów. Możemy jedne oceny uważać za zasłużone, inne uważać za niezasłużone i nieuzasadnione. By nauczyć się asertywnego przyjmowania ocen odwołajmy się do praw, które według Herberta Fenterheima (1996) są prawami każdego człowieka:
- Masz prawo do wyrażania siebie, swoich opinii, potrzeb, uczuć - tak długo, dopóki nie ranisz innych.
- Masz prawo do wyrażania siebie - nawet, jeśli rani to kogoś innego - dopóki twoje intencje nie są agresywne (są asertywne).
- Masz prawo do przedstawiania innym swoich próśb - dopóki uznajesz, że oni mają prawo odmówić.
- Są sytuacje, w których kwestia praw poszczególnych osób nie jest jasna. Zawsze jednak masz prawo do przedyskutowania tej sytuacji z drugą osobą.
- Masz prawo do korzystania ze swoich praw.

Te pięć stwierdzeń stanowi podstawę trenowania umiejętności asertywnych. Zawierają one ważne treści dotyczące praw każdego z nas. Zdarzają się także sytuacje, gdy znamy swoje prawa i korzystamy z nich. Wielu ludzi, uznając swoje prawa, nie potrafi jednak w praktyce z nich korzystać, co stwarza sytuację jakby w rzeczywistości ich nie posiadali. Jeszcze więcej osób rezygnuje z własnych praw, z wymienionych już, lub innych właśnie powodów, bądź wręcz nie przyznaje się do swoich praw. Często w tym układzie uznajemy czyjeś wartości za najważniejsze, bo nie mamy lub nie uznajemy swoich. Taki układ to podstawa uległości i wszelkich zachowań w tych związkach. Gdy dochodzi do wyrażenia opinii na różne tematy często nagle stajemy przed faktem, że mamy odmienne, niż partner zdanie. Zdarza się, że ludzie obawiają się ujawniać swoją opinię, przewidują, zaistniała rozbieżność doprowadzi do starcia, konfliktu, rozstania, katastrofy. Asertywność, to umiejętność wyrażania własnych opinii przy poszanowaniu opinii innych. Tak naprawdę nie stanie się nic strasznego, gdy ujawni się rozbieżność zdań. Nie trzeba uzgadniać wspólnej opinii. Jesteśmy różni, a bogactwo naszych przeżyć, doznań poglądów wzbogaca świat. Wymiana opinii, nawet bardzo odmiennych, to wartość sama w sobie. Pozwala nam spojrzeć na świat oczami innych ludzi i może nasze widzenie wzbogacić. Mamy przecież prawo się różnić. Ludzie próbują nam czasem narzucić swoje zdanie, przedstawiając własne poglądy na fakty. Możemy dążyć do wymiany opinii poprzez wyraźne oddzielenie faktów od poglądów. Opinie i poglądy można wymieniać, jednak fakty pozostają faktami. Możemy ujawnić rozbieżność zdań i, nie naciskając innych na zmianę przekonań, zaprezentować swój pogląd. Gdy nie są dla nas jasne jakieś szczegóły, zawsze możemy wypytać rozmówcę o to, dlaczego tak uważa. Możemy wyrazić swoje sądy z zastrzeżeniem, że nie chcemy, by on je oceniał. Warto też zastanowić się, czy proponując wymianę opinii, jesteśmy gotowi przyjąć czyjeś poglądy.

AGRESYWNOŚĆ, ULEGŁOŚĆ, ASERTYWNOŚĆ

Różnego rodzaju sytuacje, w których ludzie są stawiani przez innych, wywołują na przykład uczucie zakłopotania, napięcia, skrępowania, to częste zjawisko. Są to dla tych osób sytuacje trudne. Na takie właśnie sytuacje reagujemy w zróżnicowany sposób. Według Marii Król-Fijewskiej (1992) wyodrębnione zostały też trzy typy zachowań:
- Agresywne
- Uległe
- Asertywne

Agresywność - bywa często mylona z asertywnością. W przypadku zachowań agresywnych sytuacje są spostrzegane jako pole walki, a celem staje się wygrana własna i przegrana, pokonanie innych.

Maria Król-Fijewska uważa, że "w zachowaniach agresywnych respektujemy własne prawa lekceważąc jednocześnie prawa innych. Nie liczymy się z innymi, nie słuchamy ich, podejmujemy decyzje bez uwzględnienia praw innych. Zdarza się, że dominujemy nad innymi upokarzając ich".

Agresywne zachowanie często prowadzi do starcia, wywołuje agresywną odpowiedź.
Zachowując się agresywnie narażamy się, że:
- popadniemy w konflikt
- stracimy szacunek dla siebie
- stracimy szacunek dla innych
- będziemy nie lubiani
- osiągniemy rezultaty odwrotne do zamierzonych

Można zatem zadać sobie pytanie: Czemu bywamy agresywni?
Jest wiele powodów. Otóż: boimy się, że nie dostaniemy tego, o co się staramy, nie wierzymy w siebie, chcemy wyładować złość, chcemy manipulować innymi, itp.

Uległość - według Marii Król-Fijewskiej (1992) - "polega na respektowaniu praw innych przy jednoczesnym lekceważeniu własnych praw. Zachowania uległe charakteryzują się tym, że interesy innych osób stawiamy ponad własnymi, częstokroć rezygnując z własnych celów, pragnień i potrzeb".

Lekceważąc własne prawa pozwalamy innym je naruszać. Rezygnujemy z ujawnienia własnych potrzeb, odczuć i poglądów. Kumulujemy w sobie wiele spraw, co powoduje nagromadzenie się złości i wewnętrznych urazów.

Zachowania uległe stwarzają ryzyko. Uległość często prowadzi do tego, że:
- tracimy poczucie własnej wartości
- czujemy się skrzywdzeni
- zachęcamy innych do dominacji
- wybuchamy nagle agresywnie na skutek nagromadzenia się przykrych uczuć
- nie osiągamy tego, co zamierzaliśmy
- jesteśmy wykorzystywani

Dlaczego więc postępujemy wobec innych ulegle? Otóż postępujemy w ten sposób, ponieważ: boimy się utraty aprobaty ze strony innych, boimy się reakcji otoczenia.

Asertywność - wegług Marii Król-Fijewskiej (1992) - "polega na respektowaniu własnych praw przy jednoczesnym respektowaniu praw innych osób. Oznacza to obronę własnych praw przy uznaniu praw innych. Zachowując się asertywnie w naszych stosunkach z innymi osobami cechuje wiara w siebie". Z asertywnością łączy się niejednokrotnie ryzyko.

Gdy postępujemy asertwnie narażamy się na:
- wrogie nastawienie do nas przez niektórych ludzi, przez to, że wyrażamy swoje uczucia,
- otrzymanie etykietki, że należymy do grupy ludzi, którzy przez życie idą przebojem,
- zmianę naszych stosunków i relacji z innymi osobami,
- ciągłą krytykę,

Równocześnie, ryzykując, stwarzamy też możliwość wystąpienia wokół nas pozytywnych zmian takich jak:
- lepsze poznanie siebie i innych
- prawdziwe zbliżenie się do innych ludzi
- zrozumienie zachowań innych ludzi
- mniej stresów i frustracji
- wyrazy podziwu, pochwały otoczenia
- samorealizacja, zadowolenie, radość
- uzyskanie tego co chcemy
- doznawanie sympatii i przyjaźni

Dzięki asertywności wzmacniamy szacunek dla innych i dla samych siebie.

Często w kontaktach z innymi ludźmi pragniemy, by zmienili swój stosunek i zachowanie wobec nas. Asertywność to dobre narzędzie do spowodowania takiej zmiany. Mamy szansę, by inni ujrzeli nas z innej perspektywy "w innym, nowym świetle", gdy aktywnie zaczniemy wysyłać do nich swoje sygnały, komunikaty lub wzmocnimy (wyciszymy) dotychczasowe przekazy adresowane do ludzi. Jest bardzo prawdopodobne, że zauważą zmianę, będą próbowali się do niej odnieść, a w efekcie zmienią swoje zachowanie wobec nas. Skąd jednak bierze się brak asertywności? Zespół przyczyn tego zjawiska nosi ogólną nazwę katastrofizmu. Jest to właśnie powstrzymywanie wszelkich działań po to, by nie ponieść klęski. Asertwność jest hamowana zarówno wtedy, gdy nie mówimy o co nam chodzi, jak i wtedy, gdy jesteśmy nieśmiali.

ZNACZENIE ZACHOWAŃ ASERTYWNYCH W PRACY NAUCZYCIELA

Człowiek prawdziwie asertywny potrafi zachowywać się bardzo elastycznie. Asertywność nie polega jedynie na umiejętności mówienia w sposób zdecydowany i bez wahania "nie", ani też na akceptowaniu "nie" drugiej strony, jeśli to ty masz rację. Asertywność daje obu lub wszystkim zainteresowanym możliwość wynegocjowania rozsądnego porozumienia poprzez serię działań będących wynikiem świadomego wyboru.

Asertywność umożliwia zachowanie szacunku dla siebie oraz innych.

Nauczyciel to zawód wykonywany przez ludzi, którzy powinni być prawdziwie asertywni. Zachowanie asertywne zmusza nauczyciela do tego, że przede wszystkim musi on wiedzieć do końca czego chce, a zachowanie jego nie może naruszać "pola" ucznia. Nauczyciel asertywny to taki, który:
- jest uczciwy w stosunku do wszystkich uczniów
- nie boi się podejmowania ryzyka
- zawsze jest odprężony i spokojny
- otwarcie wyraża swoje uczucia
- swobodnie wypowiada się i przyjmuje komplementy, pochwały
- posiada umiejętność przyjmowania uczciwej krytyki
- nie znęca się, nie pastwi na uczniach
- nie tłumi uczuć
- ma zaspokojone własne potrzeby
- ma zaspokojoną potrzebę bezpieczeństwa

Asertywność nauczyciela ma więc ogromne znaczenie. Nauczyciel asertywny zawsze uzyskuje zamierzone cele. Obdarowywany jest szacunkiem i ogromną życzliwością. Wierzy we własne możliwości. Zna poczucie własnej wartości. Posiada większą odporność na stresy.

W stosunku do uczniów zawsze zachowuje otwartą postawę, kontakt wzrokowy, umie słuchać, rozumie swoich wychowanków, traktuje ich z szacunkiem, używa spokojnego tonu głosu. Razem ze swoimi uczniami szuka kompromisu, poszukuje rozwiązań, nawzajem wyjaśniają swoje racje, jest bezpośredni w kontaktach. I on i uczniowie posiadają umiejętność obrony swoich racji.

Wśród pracujących nauczycieli nie wszyscy potrafią zachować się asertywnie. Jest to ogromna sztuka. Nadal zdarzają się nauczyciele, którzy "się nie mylą", którzy "zawsze mają rację", oraz tacy, którzy nie potrafią wysłuchać ucznia.

BIBLIOGRAFIA

1. Król-Fijewska M. (1993), Trening asertywności. Warszawa
2. Fensterheim H. Baer J. (1999), Nie mów "TAK", gdy chcesz powiedzieć "NIE". Warszawa
3. Król-Fijewska M. (1999), Stanowczo, łagodnie, bez lęku. Warszawa
4. Królak E. (1992), Jak mówić NIE. Warszawa
5. Phelps S. Austin N. (2003), Kobieta asertywna Poznań
6. Woydyłło E. (1993), Wybieram wolność. Warszawa
7. Kurtz E. (1991), Wstyd i poczucie winy. Warszawa
8. Mellibruda J.(1993), Możliwość rozwoju osobistego. Warszawa
9. Pilch T. (1995), Zasady badań pedagogicznych. Warszawa
10. Zaczyński W. (1995), Praca badawcza nauczyciela.Warszawa

Opracowanie: Krzysztof Śmiechowski

http://www.profesor.pl/publikacja,14232,Artykuly,Asertywnosc-w-zyciu-czlowieka

Iwona Puczko
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 18, 2014, 23:08:15 wysłana przez iwona »

 

W szybkiej odpowiedzi możesz użyć kodów BBC i uśmieszków tak jak przy normalnej odpowiedzi.

Uwaga: W tym wątku nie pisano od 120 dni.
Jeżeli nie masz pewności, że chcesz tu odpowiedzieć, rozważ rozpoczęcie nowego wątku.

Nazwa: Email:
Weryfikacja:


Pytanie anty-spamowe:
Przepisz nazwę
kreatywni
pomijając samogłoski: